'Lebih daripada sekadar keistimewaan': Penambahan tempat Fasa 2C terima reaksi bercampur daripada ibu bapa bekas pelajar

SINGAPURA: Apabila Cik Jasmine mendapat tahu bahawa lebih banyak tempat akan diperuntukkan kepada pemohon Fasa 2C dalam pendaftaran Darjah 1 mulai tahun depan, beliau berasa kecewa dan bimbang.

Perubahan itu mungkin menyebabkan jumlah tempat yang tersedia di bawah Fasa 2A berkurangan. Fasa 2A memberi keutamaan kepada ibu bapa yang pernah bersekolah di sekolah berkenaan.

Sebagai bekas pelajar Sekolah Perempuan Cina Singapura (SCGS), beliau layak mendaftarkan anak perempuannya yang berusia empat tahun di bawah Fasa 2A pada 2028. SCGS merupakan antara 12 sekolah di mana tempat bagi Fasa 2C – untuk kanak-kanak yang tidak mempunyai kaitan dengan sekolah tersebut – akan diperuntukkan menerusi sistem dua laluan yang baharu.

Cik Jasmine, yang hanya mahu dikenali dengan nama pertamanya, tinggal lebih 2km dari SCGS tetapi sedang mempertimbangkan untuk berpindah lebih dekat bagi meningkatkan peluang anak perempuannya mendapat tempat di sekolah itu.

“Selama bertahun-tahun, ibu bapa dari sekolah-sekolah ini merasakan persaingan sangat sengit, malah dalam fasa untuk bekas pelajar. Sekarang persaingan akan menjadi lebih sengit.

“Saya faham mereka yang tidak berada dalam keadaan ini mungkin menganggap ia sekadar satu keistimewaan. Tetapi ia lebih daripada itu. Ia adalah pengalaman bersama yang anda mahu anak-anak anda turut rasai. Tradisi yang sama, persekitaran sekolah yang sama, cerita yang sama,” kata wanita berusia 33 tahun yang bekerja dalam bidang komunikasi.

“Saya mahu berkongsi perbualan ini dan mempunyai ikatan menerusi pengalaman zaman kanak-kanak yang serupa. Dan itulah yang akan saya hilang jika saya menghantar anak saya ke sekolah lain,” katanya.

Cik Jasmine, yang turut mempunyai seorang anak perempuan berusia dua tahun, bimbang tentang kesan jangka panjang sekiranya anak sulungnya tidak berjaya memasuki sekolah itu. Jika itu berlaku, anak bongsunya tidak akan layak mendapat keutamaan di bawah Fasa 1 di SCGS, yang memberi keutamaan kepada kanak-kanak yang mempunyai abang atau kakak yang sedang belajar di sekolah sama.

“Saya tidak tahu bagaimana keadaannya nanti. Saya tidak fikir ia lebih adil. Anda sebenarnya mengurangkan peluang bagi sesetengah orang,” katanya.

“Anda mungkin akan mewujudkan keadaan di mana ibu bapa akan sentiasa cuba mencari jalan untuk mendapatkan apa yang mereka mahukan.

“Persaingan dalam fasa bekas pelajar sekarang akan menjadi lebih sengit.”

Kementerian Pendidikan (MOE) mengumumkan pada Khamis (10 Sep) bahawa kebanyakan sekolah rendah akan memperuntukkan 60 tempat bagi Fasa 2C mulai pendaftaran Darjah 1 tahun depan, meningkat daripada 40 tempat sekarang.

Sebanyak 12 sekolah di kawasan kejiranan di mana perumahan awam merangkumi kurang 40 peratus daripada kediaman dalam lingkungan 2km juga akan membahagikan tempat Fasa 2C kepada dua laluan sama rata – satu untuk pemohon yang tinggal dalam lingkungan 2km dan satu lagi bagi mereka yang tinggal lebih 2km dari sekolah. Tiada keutamaan berdasarkan jarak rumah ke sekolah dalam setiap laluan itu.

Sekolah-sekolah tersebut kebanyakannya terletak di Bukit Timah, dengan beberapa lagi di Marine Parade.

Ibu bapa lain turut menyuarakan kebimbangan yang sama mengenai peluang mendapatkan tempat untuk anak mereka di sekolah yang pernah mereka hadiri.

Encik Eugene, yang hanya mahu dikenali dengan nama pertamanya, sudah mula tertanya-tanya sama ada anak lelakinya yang berusia dua tahun akan berjaya memasuki sekolah lamanya, Sekolah Anglo-Chinese (Sekolah Rendah), apabila tiba masanya untuk memasuki Darjah 1, lima tahun lagi.

“Selama bertahun-tahun, saya mendengar rakan-rakan saya berpindah rumah untuk memberikan anak mereka peluang yang lebih baik. Saya tidak pernah terfikir saya akan melakukannya, tetapi sekarang saya mula memikirkan sama ada saya patut berbuat demikian,” katanya.

Bagi Encik Eugene, keinginan supaya anaknya bersekolah di sekolah yang sama bukan sekadar kerana “nama” sekolah tersebut. Ia berkaitan dengan budaya dan pengalaman yang membentuk dirinya ketika bersekolah di sana.

“Tetapi kita perlu membezakan antara mahu anak kita melalui zaman kanak-kanak atau cara dibesarkan yang serupa, dengan sekadar mahu mereka memasuki sekolah yang mempunyai nama terkenal,” katanya.

Beliau percaya ramai ibu bapa yang merupakan bekas pelajar merindui budaya dan masyarakat yang mereka alami di sekolah masing-masing dan mahu anak mereka turut merasai pengalaman yang sama.

Pada masa sama, Encik Eugene mengakui bahawa keinginan individu perlu diketepikan seketika untuk melihat masyarakat seperti apa yang Singapura mahu wujudkan menerusi sekolah-sekolahnya.

Beliau mengingatkan supaya sekolah tidak menjadi “kelompok tertutup” di mana golongan atau masyarakat daripada latar belakang tertentu terus mendominasi.

“Penting untuk membina budaya di semua sekolah. Pihak pentadbir juga bertanggungjawab mewujudkan budaya di sekolah-sekolah ini,” katanya.

PEMERINTAH LIHAT “GAMBARAN LEBIH BESAR”

Dengan perubahan tersebut, keutamaan yang selama ini diberikan kepada bekas pelajar nampaknya semakin dikurangkan, menurut pakar kepada Mediacorp.

Profesor Madya Sosiologi di Universiti Nasional Singapura (NUS), Vincent Chua, menyifatkan perubahan itu sebagai pengagihan semula tempat daripada “fasa yang memberi keutamaan berdasarkan hubungan sedia ada (Fasa 2A dan 2B) kepada akses yang lebih terbuka”.

Fasa 2B adalah untuk kanak-kanak yang ibu bapanya pernah menjadi sukarelawan di sekolah tersebut atau mempunyai hubungan dengan kumpulan agama atau persatuan suku kaum yang mempunyai kaitan dengan sekolah.

“Walaupun keutamaan berdasarkan hubungan sedia ada tidak dimansuhkan sepenuhnya, langkah ini jelas mengurangkan kelebihan yang dinikmati bekas pelajar,” katanya.

“Pemerintah menjelaskan bahawa kemudahan pendidikan awam perlu mengutamakan akses terbuka dan pergaulan sosial berbanding mengekalkan rangkaian peribadi.”

Penolong Profesor Sosiologi di Universiti Pengurusan Singapura (SMU), Jacqueline Ho, berpandangan yang sama. Menurutnya, perubahan tersebut memberi gambaran mengenai arah yang mungkin diambil sistem pendaftaran Darjah 1 pada masa depan.

“Terdapat kesedaran yang semakin meningkat bahawa pemberian keutamaan kepada bekas pelajar untuk mendapatkan tempat di sekolah merupakan amalan lama yang tidak lagi selaras dengan prinsip keadilan dan meritokrasi yang kita mahu capai,” katanya.

“Cadangan supaya keistimewaan ini dimansuhkan bukan lagi sesuatu yang kontroversi. Saya menjangkakan kita akhirnya akan menuju ke arah ini, memandangkan MOE sudah memberi isyarat yang jelas – sekurang-kurangnya dari segi kenyataannya – mengenai kepentingan mewujudkan sekolah yang mempunyai pelajar daripada pelbagai latar belakang.”

Penolong Profesor Ho berkata penambahan tempat bagi Fasa 2C merupakan “satu cara untuk mengurangkan akses bagi anak bekas pelajar, walaupun ia tidak menghapuskannya sepenuhnya”.

“Matlamat utama proses pendaftaran seharusnya untuk memberi akses kepada sekolah dengan cara yang agak adil dan membantu memastikan setiap sekolah mempunyai gabungan pelajar yang sihat daripada pelbagai latar belakang,” katanya.

“Mengapa mengekalkan budaya sekolah perlu menjadi tugas proses pendaftaran Darjah 1? Begitu juga, adakah kita perlu memberi ganjaran kepada sukarelawan dengan keutamaan memasuki sekolah – jika begitu, adakah kita masih boleh memanggilnya kerja sukarela?”

Para pakar turut berkata membuka akses lebih luas kepada sekolah popular boleh membantu mewujudkan kepelbagaian sosioekonomi dalam kalangan pelajar.

“Di bawah peraturan lama jarak 1km, sekolah-sekolah ini pada dasarnya dikuasai para penduduk estet privet mewah yang terletak berdekatan,” kata Profesor Madya Chua.

Menurutnya, sistem dua laluan 50-50 yang baharu akan mengurangkan kaitan antara “sekolah popular dengan kawasan kejiranan mewah”.

“Disebabkan populariti sekolah dan kekayaan sesebuah kawasan biasanya saling berkaitan (di Singapura), meluaskan kawasan penerimaan pelajar daripada 1km kepada 2km dan lebih jauh akan memastikan lebih banyak kepelbagaian dari segi tempat tinggal dan seterusnya latar belakang sosioekonomi dalam bilik darjah yang sebelum ini banyak diisi pelajar daripada keluarga berada.

“Sesetengah keluarga akan merasakan kelebihan mereka semakin berkurangan, tetapi pemerintah melihat gambaran lebih besar dan mengatakan bahawa ini baik untuk Singapura.”

Penolong Profesor Ho bersetuju bahawa sistem baharu itu secara prinsipnya lebih adil kerana ia membuka peluang kepada keluarga yang tinggal lebih jauh, bukan hanya mereka yang tinggal di kawasan kejiranan lebih mewah.

Namun, beliau mengingatkan bahawa sistem yang lebih rumit mungkin mempengaruhi sama ada keluarga akan memanfaatkan peluang tersebut.

“Jadi ia lebih adil tetapi juga lebih rumit … Dan kerumitan itu akan mempengaruhi kadar penyertaan dan sama ada orang ramai akan mengambil peluang untuk bersekolah di sekolah-sekolah ini,” katanya.

“Proses pendaftaran ini sebelum ini sudah dikritik kerana rumit dan kini ia menjadi lebih rumit. Jadi saya berharap semua pihak yang memahami sistem ini dapat menerangkan perubahan tersebut dengan lebih baik.”

Menurutnya, kerumitan itu turut menimbulkan persoalan sama ada keseluruhan sistem pendaftaran perlu dikaji semula.

“Saya sejak dahulu menyarankan supaya keseluruhan sistem dirombak dan digantikan dengan sistem di mana pemerintah menempatkan pelajar ke sekolah berdasarkan jarak dan kepelbagaian demografi.”

CAMPURAN PELAJAR DARIPADA PELBAGAI LATAR BELAKANG

Tidak semua ibu bapa yang merupakan bekas pelajar menentang perubahan tersebut. Ada yang berkata mereka sanggup melepaskan kelebihan yang dinikmati jika ia dapat mewujudkan sistem yang lebih inklusif.

Lester Lee, bekas pelajar Sekolah Rendah Nanyang yang mempunyai anak perempuan berusia lima tahun, berkata keutamaan untuk bekas pelajar penting baginya kerana ia memberi “satu lagi pengalaman bersama” antara ibu bapa dan anak. Namun, beliau sanggup melepaskan kelebihan tersebut jika ia tidak memberi manfaat kepada masyarakat secara keseluruhan.

“Jika kelebihan berlebihan yang diberikan kepada bekas pelajar memburukkan ketidaksamaan, maka kita perlu mengambil tindakan,” kata pekerja sektor jagaan kesihatan berusia 35 tahun itu.

Menurutnya, mengurangkan persaingan juga memerlukan usaha memperkukuhkan sekolah secara menyeluruh.

“Jika setiap sekolah benar-benar sekolah yang baik, atau sekurang-kurangnya mempunyai keunikan dan diberi keupayaan untuk berkembang, orang ramai tidak perlu terlalu berusaha mencari jalan untuk mengambil kesempatan daripada sistem,” katanya.

Bekas pelajar Sekolah Anglo-Chinese (Junior), Encik Gabriel, yang hanya mahu dikenali dengan nama pertamanya, juga tidak terlalu mementingkan kelebihan sebagai bekas pelajar bagi anak-anaknya.

“Memang bagus jika anak saya bersekolah di sekolah yang sama seperti saya dahulu, tetapi hubungan ibu bapa dan anak tentunya lebih mendalam daripada sekadar sekolah mana yang kami pernah hadiri,” kata lelaki berusia 33 tahun yang bekerja dalam bidang pentadbiran.

Beliau menyifatkan perubahan tersebut sebagai “sangat munasabah”, tetapi mempersoalkan apakah sebenarnya yang dimaksudkan dengan sistem pendaftaran yang adil.

“Adil untuk siapa?” katanya. “Mesti ada logik dan proses untuk menilai penempatan sekolah. Mengapa kita tidak boleh mempunyai sistem yang benar-benar adil, kemudian menerima sahaja kesannya?”

Yang lain pula lebih berhati-hati untuk menyifatkan perubahan tersebut sebagai adil.

Cik Jean (bukan nama sebenar), bekas pelajar Sekolah Rendah Perempuan Raffles yang mempunyai seorang anak perempuan, berkata beliau terkejut dengan perubahan itu kerana “keutamaan untuk bekas pelajar nampaknya sudah menjadi amalan biasa di sekolah nasional”.

Namun, katanya, soal keadilan dalam proses pendaftaran tidak boleh dilihat secara mutlak.

“Pada pandangan saya, konsep ‘adil’ adalah subjektif dan terlalu mudah jika digunakan begitu sahaja. Tiada satu bentuk keadilan yang boleh digunakan untuk semua kerana apabila sesuatu peraturan dibuat supaya ‘adil’ kepada satu kumpulan, kumpulan lain akan kehilangan sesuatu,” kata Cik Jean, yang merupakan seorang peguam.

Dari sudut merangka dasar, mungkin tiada sistem pendaftaran yang mudah dan mampu memuaskan hati semua ibu bapa, kata Profesor Madya Jason Tan, yang bertugas dalam bidang dasar, kurikulum dan kepimpinan di Institut Pendidikan Nasional (NIE).

“Mungkin tiada cara untuk memastikan sistem pendaftaran dapat memenuhi kebimbangan semua ibu bapa,” katanya.

Menurut beliau, sistem undian yang dilakukan sepenuhnya secara rawak mungkin kelihatan lebih adil dan memastikan pelajar datang daripada latar belakang yang lebih pelbagai, tetapi ia juga mempunyai kelemahannya sendiri.

“Ramai ibu bapa akan kecewa kerana tidak dapat memilih sekolah pilihan mereka,” katanya sambil menambah bahawa usia murid Darjah 1 yang masih muda turut menimbulkan kebimbangan mengenai tempoh perjalanan serta sama ada mereka dapat bersekolah bersama abang atau kakak mereka.

Secara lebih luas, Profesor Madya Tan berkata penggubal dasar sedang “berdepan kesukaran praktikal dalam membuat keputusan yang melibatkan pertimbangan moral, bukan sekadar teknikal, yang memberi kesan kepada ibu bapa dan pelajar”, termasuk menentukan sejauh mana keutamaan perlu diberikan kepada matlamat dasar yang berbeza.

Malah, bekas pelajar yang belum mempunyai anak juga bersedia menerima perubahan tersebut.

Cik Rachel, bekas pelajar Sekolah (Rendah) St Margaret's yang hanya mahu dikenali dengan nama pertamanya, berkata beliau mahu anaknya pada masa depan belajar bersama rakan daripada latar belakang dan budaya yang berbeza kerana pengalaman itu dapat membantu membina rasa empati dan pemahaman.

“Apabila semua kanak-kanak datang daripada latar belakang sosioekonomi yang sama, kita hidup dalam kelompok kita sendiri dan mereka tidak berpeluang memahami pandangan yang berbeza,” katanya.

“Negara ini bukan hanya terdiri daripada kanak-kanak atau orang yang tinggal di Bukit Timah. Jika anda hidup dalam kelompok ini sahaja, anda akan terlepas pandangan dan pengalaman masyarakat lain.”

Beliau menambah bahawa terdapat aspek lain dalam pendidikan sekolah rendah yang juga “wajar dibincangkan”.

Baginya, perkara yang lebih penting termasuk akses sama rata kepada sumber pendidikan, mutu pengajaran, sukatan pelajaran serta usaha menangani tekanan dalam kalangan pelajar.

“Gagasan bahawa setiap sekolah adalah sekolah yang baik masih merupakan sesuatu yang harus kita usahakan. Tetapi pada masa ini, ia belum menjadi realiti yang dialami semua orang,” katanya.