NOTA DARI KL: Mengapa Tengkarah Kampung Sungai Baru Ujian Terbesar Kerajaan MADANI?
Kekecohan di Kampung Sungai Baru, Kuala Lumpur pada 11 September 2025. (Gambar: Facebook/Saifuddin Nasution Ismail)
KUALA LUMPUR: Pada 28 Ogos yang lalu, Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan (KPKT) iaitu Nga Kor Ming gagal dalam percubaan untuk meluluskan rang undang-undang (RUU) Akta Pembaharuan Semula Bandar yang lebih dikenali sebagai URA. Niat tersebut tergendala separuh jalan dan ditangguhkan secara terpaksa, maka perlu dibentangkan semula pada sesi Parlimen yang berikut pada 6 Oktober ini.
Ini berikutan draf RUU tersebut telah dikritik hebat oleh beberapa pakar dan organisasi masyarakat sivil yang mendapati banyak kelompongan dalam draf yang disediakan oleh KPKT. RUU ini juga telah mengakibatkan perselisihan pendapat yang ketara antara Ahli Parlimen daripada parti-parti dalam gabungan Kerajaan MADANI.
Perdana Menteri Anwar Ibrahim sebelum ini pernah menyatakan bahawa pentadbiran beliau tidak akan membenarkan URA menjejaskan status pemilikan tanah, malah ia akan melindungi hak pemilik dengan pampasan yang setimpal melebihi harga pasaran. Beliau membalas hujah pihak pembangkang yang percaya bahawa masyarakat Bumiputera bakal terusir dari bandar-bandar sekiranya URA dilaksanakan kerajaan.
PM Anwar juga pernah meletakkan isu menaik taraf infrastruktur bandar sebagai salah satu agenda utama pada permulaan penggal kepimpinan beliau. Ini termasuklah hasrat untuk membaik pulih perumahan usang, menyediakan kemudahan kondusif kepada para penjaja dan menaikkan taraf hidup penghuni bandar.
Namun agenda baik tersebut kini menjadi situasi yang menguji kredibiliti Kerajaan MADANI apabila langkah itu diterjemah sebagai satu aksi tergesa-gesa oleh Menteri KPKT. Cubaan untuk ‘bulldoze’ URA ini telah menimbulkan keresahan dalam kalangan masyarakat bandar, badan profesional dan juga beberapa wakil rakyat.
Rata-rata mereka merasakan bahawa URA membuka laluan undang-undang yang mengizinkan campur tangan Kerajaan Persekutuan ke atas tanah dan memberi budi bicara terlalu luas kepada pihak KPKT.
Hal ehwal tanah di Malaysia secara tradisinya diletakkan di bawah bidang kuasa negeri. Terdapat cadangan daripada beberapa pihak kepada Kerajaan Negeri yang menasihati agar menolak atau menangguhkan pelaksanaan URA di peringkat negeri sekiranya ia diluluskan di Parlimen.
Kecacatan Dasar URA
Isu pokok bagi penentangan terhadap URA ini berpunca daripada salah satu dari tiga elemen di dalam RUU tersebut. Aspek ‘pembangunan semula’ yang sepatutnya menjadi langkah terakhir dalam URA menjadi keutamaan dengan menekankan model yang sempit serta berpusat kepada kegiatan perobohan, berbanding dengan ‘penjanaan semula’ ataupun ‘penyegaran semula’.
Menteri KPKT berulang kali menegaskan bahawa draf URA telah dibentuk melalui ratusan sesi perjumpaan bersama dengan pemegang taruh. Beliau memetik puluhan lawatan dan lebih daripada 100 sesi dialog sebagai bukti penglibatan pihak-pihak berkepentingan, bahkan menggesa agar bantahan terhadap URA dibawa secara aman dan rasional.
Namun, jumlah perjumpaan tidak menandakan kualiti atau ketulusan penglibatan. Seolah-olah hanya sekadar ‘cukup syarat’.
Keraguan ini memburukkan lagi keadaan apabila isu utama URA tiada jaminan berbentuk perlindungan dari sudut sosioekonomi buat pemilik yang terkesan, serta memberi bidang kuasa luar biasa kepada Menteri seperti draf asal yang disediakan pada peringkat awal oleh agensi bertanggungjawab iaitu PLANMalaysia.
Seterusnya, URA tidak mewajibkan penilaian impak sosial, impak trafik, mahupun impak kesihatan yang menimbulkan kegelisahan serius bagi masyarakat. URA juga dalam versi sedia ada ini tidak menyediakan sebarang garis panduan atau peraturan terperinci, apatah lagi membuka ruang untuk membahaskan ia bersama para pemegang taruh.
Garis panduan ini sepatutnya dibentangkan bersekali (bersama) dengan RUU, termasuklah garis masa, kaedah pengesahan persetujuan, syarat kelayakan pemaju, formula pampasan, mekanisme penyelesaian pertikaian serta perlindungan untuk pemilik yang meninggal dunia atau tidak dapat dikesan.
‘Survival’ Melayu Bandar
Insiden di Kampung Sungai Baru, Kuala Lumpur pada 11 September lalu telah menjadi simbol pertarungan antara masyarakat Melayu yang diancam pengusiran dari tempat tinggal mereka dengan kuasa pembangunan komersial.
Kekecohan yang berlaku sehingga menyebabkan kecederaan fizikal ke atas Ketua Polis Dang Wangi muncul sebagai amaran jelas dalam konteks politik Malaysia yang sensitif identiti. Apabila rakyat merasakan bahawa proses tidak adil, tindak balas spontan dan konfrontasi boleh berlaku, lantas isu ini segera berubah menjadi risiko politik.
Cara mengurus isu URA telah mencetuskan beberapa persoalan berhubung tahap kepercayaan umum terhadap Kerajaan MADANI.
Patutkah pusat bandar Kuala Lumpur dimodenkan sepenuhnya, atau adakah penempatan Melayu bersejarah perlu dilindungi? Adakah penduduk diberi pampasan yang setimpal untuk tanah di salah satu zon paling mahal di Malaysia?
Tekanan Di Parlimen
Reaksi politik terhadap URA menunjukkan berlaku keretakan sokongan dalam Kerajaan MADANI. Ahli Parlimen penyokong kerajaan, termasuk beberapa pimpinan utama Barisan Nasional (BN) telah menggesa agar URA ditangguhkan sehingga perbincangan semula dijalankan, malah telah membingkai isu ini sebagai ancaman kepada masyarakat Melayu tempatan.
Strategi itu memberi ruang politik kepada Parti UMNO untuk kembali menjuarai suara Melayu konservatif, manakala pihak pembangkang seperti PAS mula mencari rentak menghidupkan mobilisasi jentera pilihan raya dengan menyerlahkan imej Kerajaan MADANI sebagai ‘out of touch’ daripada akar permasalahan rakyat.
UMNO juga telah menubuhkan pasukan khas parti yang diketuai Ahli Parlimen Titiwangsa dan seorang Menteri Kabinet, Johari Ghani untuk menilai semula isu perihal URA. Ini memberi isyarat bahawa bantahan terhadap URA telah menembusi barisan hadapan dan belakang Kerajaan MADANI.
Bermula dengan penyerahan memorandum kepada beberapa Ahli Parlimen pada 1 Oktober, disusuli mesyuarat ahli Jawatankuasa Pilihan Khas Parlimen pada 2 Oktober, diikuti dengan penganjuran konvensyen khas tentang URA oleh UMNO pada 3 Oktober dan perhimpunan bantahan besar-besaran anjuran PAS pada 4 Oktober.
Kesemua tindakan ini akhirnya menjurus kepada tujuan mempengaruhi keputusan mesyuarat pra-majlis yang dipengerusikan Perdana Menteri bersama ketua whip parti-parti kerajaan pada 5 Oktober.
Sekiranya didapati penentangan dari luar mampu membayangkan risiko politik dan menggugat pentadbiran PM Anwar Ibrahim walaupun mempunyai majoriti selesa di atas kertas, sudah pasti akan berlaku perbincangan untuk berkompromi agar URA ditangguhkan dahulu supaya Kerajaan MADANI kembali stabil.
Moratorium Buat URA
Bagi Kerajaan MADANI, pilihan yang ada amat terhad. Jika diteruskan kemahuan Menteri KPKT, URA berpotensi menjadi asbab berlakunya konsolidasi sentimen penentangan, bukan sahaja daripada pihak pembangkang tetapi juga segmen pengundi atas pagar terutama golongan bandar yang sebelum ini melihat Kerajaan MADANI sebagai alternatif pentadbiran.
Namun, jika kerajaan menarik balik dan menyusun semula proses dengan lebih telus, maka ia boleh memulihkan kredibiliti penggubal dasar dan menukar isu teknikal seperti URA menjadi contoh pencapaian pemerintahan yang responsif terhadap kepentingan rakyat.
URA bukan sahaja suatu undang-undang pembaharuan berbentuk fizikal semata-mata. Bahkan, ia adalah ujian naratif politik bagi Kerajaan MADANI untuk meluluskan sesuatu RUU secara tertib. Apa pun pilihan yang diambil, hasilnya akan mencorakkan landskap politik seterusnya buat Malaysia.
Adalah penting untuk para pemimpin negara sanggup mendengar, sudi menghormati dan sedia melindungi rakyatnya sendiri, bukannya terus memaksa undang-undang yang mempunyai implikasi amat besar semata-mata demi memenuhi ego peribadi dan aspirasi politik dari seorang menteri.
Jika tidak, trend politik pasti akan membalas dengan cara yang paling tidak ramah untuk niat dasar yang baik tetapi tidak mengendahkan kesediaan rakyat, iaitu di kotak undi.
MENGENAI PENULIS
Ikuti perkembangan kami dan dapatkan Berita Terkini
Langgani buletin emel kami
Dengan mengklik hantar, saya bersetuju data peribadi saya boleh digunakan untuk menghantar artikel dari Berita, tawaran promosi dan juga untuk penyelidikan dan analisis.
