NOTA DARI KL: "Gelombang Biru" Terus Merubah Landskap Politik Malaysia

KUALA LUMPUR: Susulan Pilihan Raya Negeri (PRN) Negeri Sembilan yang baru sahaja selesai pada 1 Ogos, ia menyampaikan satu isyarat jelas yang tidak boleh diabaikan oleh mana-mana pihak.

Malaysia bakal berhadapan dengan perubahan dinamik landskap politik, lantaran penjajaran semula kerjasama antara parti secara tiba-tiba. Halmie Azrie mengupas kesan PRN Negeri Sembilan.

Keputusan peti undi di Negeri Sembilan yang disahkan oleh Suruhanjaya Pilihan Raya (SPR), dengan kadar keluar mengundi memuaskan pada paras 72.64% atau 646,084 pengundi bukan sekadar insiden terpencil. Sebaliknya, ia meneruskan rantaian krisis yang menghakis benteng perpaduan antara blok-blok dalam Kerajaan MADANI.

Momentum 'Gelombang Biru' yang bermula dengan kemenangan bergaya Barisan Nasional (BN) dengan 48 daripada 56 kerusi di Johor, kini merebak ke Negeri Sembilan apabila BN berjaya mengaut 18 daripada 36 kerusi Dewan Undangan Negeri (DUN). Trend ini dijangka berterusan di PRN Melaka kelak.

Dari sudut taktikal, keputusan Pakatan Harapan (PH) membubarkan DUN Negeri Sembilan dua tahun lebih awal ternyata satu percaturan yang memakan diri. Rakyat Negeri Sembilan telah bersuara dan memberi mandat penuh kepada formula baharu iaitu kesepakatan Melayu-Islam menerusi BN dan Perikatan Nasional (PN).

Kegagalan Jenama PH

Tragedi PRN ini paling dirasai melalui kejatuhan beberapa tokoh gergasi PH. Tindakan ‘berani mati’ Pengerusi PH Negeri Sembilan merangkap Menteri Besar dua penggal sejak tahun 2018, Aminuddin Harun untuk mencuba nasib di sebuah ‘kubu kuat’ BN iaitu kerusi Linggi membawa kepada kekalahan sebanyak 2,976 undi.

Lebih mengejutkan, Setiausaha Agung Parti Tindakan Demokratik (DAP) yang juga Menteri Pengangkutan peringkat persekutuan, Anthony Loke Siew Fook, kecundang di kerusi tradisinya selama tiga penggal, Chennah, di tangan calon kali pertama dari BN iaitu John Siow Kong Choon dengan perbezaan 688 undi.

Status kedua-dua selaku Ahli Parlimen (Port Dickson dan Seremban) tidak memberi sebarang kelebihan. Sebuah lagi parti komponen PH, Parti Amanah Negara (AMANAH), tumpas dengan rekod sifar kerusi.

Secara keseluruhannya, penguasaan PH merudum teruk daripada 17 kerusi sebelum ini kepada hanya 11 kerusi kali ini.

Meskipun PH cuba memanipulasi beberapa isu hangat pada fasa akhir kempen, seperti pendedahan laporan Suruhanjaya Siasatan Diraja (RCI) mengenai skandal Tabung Haji, keceluparan ucapan berbaur perkauman oleh Menteri Besar Kedah Sanusi Md Nor, serta penarikan darjah kebesaran ahli politik veteran Dr Rais Yatim, kaedah serangan-serangan tersebut seolah-olah tumpul.

Kesemua naratif dari PH yang menguasai media arus perdana tidak sedikit pun mengubah pilihan pengundi yang telahpun memuktamadkan keputusan mereka, malah bagi beberapa kawasan tertentu, ia sebaliknya mencetuskan sentimen simpati yang memberi kelebihan kepada pihak lawan mereka iaitu BN dan PN.

Kelemahan Kronik PKR

Kekalahan ini merupakan satu tamparan hebat khususnya terhadap parti induk PH, iaitu Parti Keadilan Rakyat (PKR) yang kini sudah kehilangan sebuah kerajaan negeri secara sia-sia. Tanggungjawab kekalahan ini tidak boleh dialihkan kepada sesiapa melainkan ke atas bahu kepimpinan tertinggi PKR sendiri.

Ketiadaan hala tuju jelas dan kesilapan merangka strategi yang meyakinkan harus diletakkan pada Timbalan Presiden Nurul Izzah Anwar serta barisan Naib Presiden seperti Amirudin Shari, Saifuddin Nasution, Ramanan Ramakrishnan dan Dr Zaliha Mustafa yang terbukti gagal berfungsi sebagai pasukan berkesan.

Rekod prestasi PKR sejak berakhirnya pemilihan parti pada Mei 2025, berada pada tahap yang amat memalukan. PKR tewas 14 daripada 16 kerusi yang ditandingi di PRN Negeri Sembilan, tewas 19 daripada 20 kerusi di PRN Johor, malah sebelum itu tewas 9 daripada 10 kerusi di PRN Sabah pada November 2025. Kekalahan ‘hat trick’ ini adalah cerminan defisit kualiti kepimpinan yang sedang melanda PKR.

Kebangkitan Semula BN

Berdasarkan jumlah undi rasmi keseluruhan yang ditandingi di seluruh Negeri Sembilan, blok PH memperoleh sekitar 256,386 undi, blok BN merangkul sebanyak 227,067 undi, manakala blok PN mengumpul lebih kurang 130,407 undi, maka PH cuba mendakwa telah menang undi popular.

Walhal, PH menghantar calon pada setiap 36 kerusi berbanding BN yang hanya bertanding di 25 kerusi dan selebihnya diberi laluan kepada PN.

Bahkan, Parti Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu (UMNO) menang di kesemua 16 kerusi yang ditandingi dan hampir semua dengan majoriti yang bertambah.

Angka-angka ini menonjolkan kecekapan jentera BN dalam menterjemah sokongan asas mereka kepada kemenangan kerusi-kerusi secara kompetitif dan seimbang, mengatasi kelebihan undi bandar dimiliki PH yang tertumpu secara berlebihan di kawasan tertentu sahaja.

Satu lagi dimensi menarik ialah kemunculan semula Parti Persatuan Cina Malaysia (MCA) di Negeri Sembilan setelah menghilang lebih 13 tahun. MCA memenangi kerusi DUN Chennah dan Repah biarpun dengan ‘margin’ paling tipis iaitu 688 undi dan 444 undi. Hakikatnya, keputusan tiga PRN kebelakangan ini membayangkan satu petanda peralihan undi masyarakat Cina untuk memilih alternatif selain dominasi DAP.

Lebih kritikal lagi, pola pengundian di Negeri Sembilan khususnya turut memaparkan satu kecenderungan jelas demografi Melayu iaitu wujudnya keinginan kuat untuk menikmati kestabilan politik atas nama ‘Perpaduan Melayu’, lantas bertindak bagi mengelakkan perpecahan undi yang hanya akan merugikan kuasa perwakilan mereka.

Keuntungan Rundingan PN

Bagi Parti Islam Se-Malaysia (PAS), yang menerajui gabungan PN sebagai 'abang besar' cukup bertuah apabila diberikan laluan oleh BN untuk bertanding, yang kemudian memenangi 4 kerusi. Ini membolehkan mereka diserap masuk ke dalam pentadbiran kerajaan negeri dan menghidupkan semula aspirasi ‘perpaduan ummah’ secara rasmi.

Peranan PAS membawa masuk Parti Wawasan Negara (WAWASAN) juga membuahkan hasil lumayan. Parti dipimpin Ketua Pembangkang Hamzah Zainudin berjaya merangkul 3 kerusi dalam penampilan sulungnya, lantas memastikan ia selaku pengganti Parti Pribumi Bersatu Malaysia (BERSATU) dalam hierarki PN.

Realiti bahawa BERSATU sekadar menjadi sebagai parti ‘pengacau undi’, terserlah apabila kehilangan wang deposit di 23 daripada 24 kerusi yang ditandingi termasuk Ketua Penerangannya Tun Faisal Ismail Aziz yang hanya mendapat 548 berbanding 25,691 undi oleh pesaing-pesaingnya.

Keputusan mengaibkan di PRN Johor dan kini pula di PRN Negeri Sembilan meningkatkan tekanan terhadap Presiden Muhyiddin Yassin dan Setiausaha Agung Azmin Ali, sekali gus meletakkan kepimpinan BERSATU pada kedudukan yang agak sukar untuk ‘stop the rot’ dan menyelamatkan karier politik mereka.

Keserasian Parti Melayu

Dengan komposisi BN sebanyak 18 kerusi dan PN sebanyak 7 kerusi, kesatuan antara blok BN dengan blok PN kini berkuasa di Negeri Sembilan dengan majoriti mutlak dua pertiga.

ADUN Juasseh, Ismail Lasim dilantik sebagai Menteri Besar dan langkah beliau melantik Barisan Exco kepimpinan negeri pasti menjadi tumpuan.

Diramalkan Barisan Exco kerajaan akan mengembang, berkemungkinan meniru model kerajaan Johor dengan mewujudkan portfolio dan jawatan timbalan bagi memuaskan selera agihan kuasa antara para elit BN-PN.

Antaranya nama seperti Rafie Ab Malek dari PAS, Danni Rais dari WAWASAN dan Asna Amin dari UMNO.

Dinamika hubungan antara Ismail sendiri yang menjadi pilihan Yamtuan Besar Negeri Sembilan Tuanku Muhriz, dengan Pengerusi Perhubungan UMNO negeri Jalaluddin Alias yang bercita-cita menjadi Menteri Besar, namun diketepikan sekali lagi, juga perlu diikuti dengan rapat.

Kebimbangan Penguasa Putrajaya

‘Domino effect’ daripada kekalahan berturut-turut PH di beberapa PRN menatijahkan satu kesimpulan iaitu Kerajaan Perpaduan di bawah pentadbiran Perdana Menteri Anwar Ibrahim secara logiknya telahpun pecah berkecai dan jurangnya sudah tidak boleh diselamatkan lagi.

‘Mood’ kekecewaan dijangka terus memuncak pada Kongres Khas DAP yang dijadual berlangsung pada 16 Ogos nanti. Kongres tertunda ini bakal menjadi medan ‘hidup mati’ buat DAP untuk menimbangkan usul radikal menarik diri sepenuhnya daripada jemaah menteri Kerajaan Perpaduan.

Fokus sudah mula beralih dari PM Anwar kepada Timbalan Perdana Menteri iaitu Presiden UMNO Ahmad Zahid Hamidi yang berdiri di posisi ‘vantage point’.

Ahmad Zahid sedang tenang mengumpul kekuatan bagi mengunci penguasaan UMNO di negeri-negeri Selatan sebagai persediaan merampas kembali kuasa Persekutuan.

PM Anwar tidak lagi mempunyai banyak pilihan politik, dengan pembentangan Belanjawan 2027 pada 9 Oktober kelak antara ‘acara besar’ terakhir untuk memulihkan sokongan kepada beliau dan gabungan PH, sebelum didesak habis-habisan oleh BN untuk membubarkan Parlimen menuju Pilihan Raya Umum ke-16 (PRU16).

MENGENAI PENULIS

Halmie Azrie ialah Penyelidik Kanan (Politik) di Institute of Strategic Analysis & Policy Research (INSAP) di Kuala Lumpur. Beliau berpengalaman dalam sektor perhubungan antarabangsa, kajian dasar awam dan perundingan hal ehwal kerajaan.