jelasBERITA: Amerika Syarikat guna dron laut dalam pertempuran buat kali pertama. Mengapa ini penting?

SINGAPURA: Dron mengubah corak peperangan moden, tetapi sehingga Ahad lalu (12 Julai), Amerika Syarikat tidak pernah mengerahkan dron laut dalam operasi pertempuran.

Perkara itu berubah apabila Amerika Syarikat menggunakan kenderaan permukaan tanpa pemandu, yang juga dikenali sebagai dron laut, dalam serangan ke atas Pangkalan Tentera Laut Bandar Abbas di Iran.

Tiga dron Corsair Amerika Syarikat menyasarkan "kemudahan penyenggaraan kapal selam dan kapal" di pelabuhan tersebut. Ini menandakan kali pertama tentera Amerika menggunakan dron laut dalam operasi pertempuran, menurut kenyataan Markas Pusat Amerika Syarikat (CENTCOM) di laman X pada Isnin.

CENTCOM menyatakan serangan itu telah "mengurangkan keupayaan Iran untuk terus menyerang kapal-kapal komersial". Pihak mereka turut mengeluarkan rakaman video yang menunjukkan dron laut meletup berhampiran jeti, sekali gus melepaskan kepulan asap tebal ke udara.

Operasi ini memperlihatkan peranan sistem tanpa pemandu yang semakin meningkat dalam peperangan moden. Namun, apakah sebenarnya dron laut ini dan mengapakah penggunaan pertama dalam pertempuran oleh Amerika Syarikat ini dianggap penting?

APA ITU DRON LAUT?

Kenderaan permukaan tanpa pemandu (USV), atau dron laut, ialah bot yang boleh beroperasi tanpa anak kapal di dalamnya. Ia bersaiz lebih kecil daripada kapal tentera laut seperti kapal frigat, pemusnah dan penjajah (cruiser). Dron ini boleh dikendalikan secara kawalan jauh atau digunakan untuk mengemudi misi secara autonomi.

Dron laut digunakan untuk pelbagai misi, termasuk risikan dan pengawasan, tinjauan, langkah menangani periuk api, logistik, serta mencari dan menyelamat.

USV membolehkan tentera laut menggunakan anak kapal mereka dengan lebih berkesan, memandangkan dron laut tidak direka untuk beroperasi secara sendirian tanpa aset tentera laut yang lain, kata Cik Benedicta Nathania Palit, seorang penganalisis penyelidikan dari Indo-Pacific Strategic Intelligence.

Beliau menjelaskan bahawa dron laut masih digunakan sebagai sebahagian daripada sistem yang lebih besar "di mana ia menyumbang kepada gambaran operasi bersama dan membantu membuat keputusan operasi yang lebih tepat".

Selain itu, dron ini juga semakin kerap digunakan untuk operasi serangan, menurut Encik Joseph Kristanto, penganalisis penyelidikan di Program Keselamatan Maritim, Sekolah Pengajian Antarabangsa S. Rajaratnam (RSIS).

Menurut CENTCOM, dron yang digunakan oleh Amerika Syarikat dalam serangan ke atas Pangkalan Tentera Laut Bandar Abbas Iran merupakan jenis dron permukaan serangan sehala.

Dron laut moden juga boleh dilengkapi untuk misi seperti operasi sekatan maritim dan serangan antikapal, kata Dr Collin Koh, zamil kanan dan penyelaras projek hal ehwal laut dan maritim di RSIS.

Dr Koh merujuk kepada Ukraine, yang membangunkan dron laut yang mampu menjalankan misi peperangan antiudara, malah berfungsi sebagai "kapal induk" tanpa pemandu untuk melancarkan sistem udara tanpa pemandu yang lebih kecil.

MENGAPA PERKARA INI PENTING?

Walaupun Amerika Syarikat pernah menggunakan dron laut sebelum ini, serangan pada Ahad itu menandakan penggunaan pertamanya dalam pertempuran sebenar.

Pada bulan Jun, tentera Amerika Syarikat menggunakan kenderaan permukaan tanpa pemandu dalam misi menyelamat selepas sebuah helikopter serangan Apache ditembak jatuh oleh Iran. Operasi menyelamat itu dilaporkan secara meluas sebagai penggunaan pertama dron laut Amerika Syarikat yang diketahui untuk menyelamatkan kakitangan di laut.

Pengerahan dron tersebut merupakan sebahagian daripada usaha Pentagon untuk memperluas penggunaan kenderaan tanpa pemandu bersama-sama aset tentera tradisional, lapor Reuters.

Cik Palit berkata kepentingan penggunaan dron laut oleh Amerika Syarikat "bukan terletak pada platform itu sendiri, tetapi pada isyarat yang dihantarnya".

"Perkembangan itu, daripada fungsi sebagai sensor kepada aset menyelamat dan akhirnya menjadi senjata dalam satu pengerahan tunggal, menggambarkan bagaimana sistem ini telah berevolusi daripada platform eksperimen kepada alat operasi yang sebenar.

"Ia menunjukkan bahawa sistem maritim autonomi kini bukan lagi sekadar eksperimen dan telah disepadukan ke dalam perancangan operasi dan pengerahan tentera," kata Cik Palit.

Encik Kristanto bersetuju dengan pandangan tersebut dan berkata: "Operasi ini memberi isyarat bahawa dron laut tidak lagi dilihat oleh tentera laut utama sebagai keupayaan eksperimen sampingan yang sedang dibangunkan, sebaliknya ia kini disepadukan secara aktif ke dalam portfolio senjata tentera laut berkenaan."

Dron laut bukanlah sesuatu yang asing dalam kancah peperangan, kata Encik Kristanto sambil menarik perhatian kepada bagaimana Ukraine telah menggunakannya dalam "peranan serangan dengan impak yang besar" sejak permulaan konflik dengan Rusia pada tahun 2022.

Langkah Amerika Syarikat menerima pakai dron laut membantu "mengesahkan lagi potensi medan perang mereka", katanya.

Kyiv baru-baru ini mendakwa ia menyerang 116 kapal Rusia dalam tempoh sembilan hari, termasuk beberapa kapal tangki dan kapal kargo.

Dr Koh berkata penggunaan pertama dron laut oleh Amerika Syarikat dalam pertempuran kemungkinan besar "diinspirasikan oleh kejayaan relatif Ukraine di Laut Hitam dan Laut Azov".

"Penggunaan pertempuran Amerika Syarikat terhadap dron laut sedemikian adalah penting kerana ia mencerminkan kejayaan yang mula kelihatan dalam program sistem tanpa pemandu Jabatan Pertahanan Amerika Syarikat dan semua pelaburan yang disalurkan ke dalamnya, terutamanya selepas Ukraine membuktikan perkara ini boleh dilakukan," tambah Dr Koh.

APAKAH KEUNIKAN DRON LAUT CORSAIR?

Dron yang digunakan dalam serangan ke atas Iran ialah kenderaan permukaan tanpa pemandu Corsair yang dibuat oleh syarikat pertahanan yang berpangkalan di Texas, Saronic Technologies.

Dron Corsair buatan Saronic ialah kenderaan permukaan autonomi sepanjang 7.3 meter yang mampu membawa kapasiti muatan sehingga 454 kilogram, mempunyai jarak jangkauan lebih daripada 1,000 batu nautika, dan mampu mencapai kelajuan maksimum 35 knot (64 km/j) dan ke atas.

Syarikat itu menyatakan Corsair mampu menyokong pelbagai "operasi strategik di laut dalam" serta bersifat boleh beroperasi bersama, autonomi dan boleh skala. Ia juga berkata syarikat itu "mampu membekalkan ribuan Corsair setiap tahun", selaras dengan usaha tentera Amerika Syarikat untuk menyediakan sistem tanpa pemandu dalam skala yang besar.

Cik Palit berkata reka bentuk modular Corsair yang pelbagai misi memberikan komander tentera laut fleksibiliti untuk misi tanpa perlu membangunkan platform berasingan bagi setiap peranan.

Sebelum serangan pada Ahad, Corsair telah digunakan dalam misi menyelamat yang dilaporkan sebagai penggunaan pertama kenderaan tentera tanpa pemandu milik Amerika untuk menyelamatkan kakitangan di laut.

Selepas serangan ke atas Iran, Saronic berkongsi semula pengumuman CENTCOM di laman X, mengesahkan bahawa dron mereka telah digunakan dalam apa yang disifatkan oleh tentera Amerika Syarikat sebagai pengerahan tempur pertama dron laut Amerika.

Corsair dilaporkan mula berkhidmat dalam operasi bersama Pasukan Petugas 59 Tentera Laut Amerika Syarikat pada bulan Mac. Pasukan Petugas 59 merupakan unit pertama Tentera Laut yang dikhususkan untuk sistem tanpa pemandu.

Encik Kristanto berkata apa yang menonjol tentang dron Corsair adalah kepelbagaian fungsinya yang melangkaui "jarak jangkauan, kapasiti muatan, dan navigasi autonomi".

"Ini menunjukkan bahawa platform yang sama boleh disesuaikan untuk misi yang sangat berbeza, justeru mengurangkan keperluan untuk membangunkan reka bentuk baharu bagi setiap keperluan operasi yang sedia ada atau baharu," katanya.

Saronic telah dianugerahkan kontrak bernilai AS$392 juta (S$504.95 juta) dengan Tentera Laut Amerika Syarikat pada Disember 2025, dengan kontrak itu memfokuskan kepada dron Corsair syarikat tersebut.

ADAKAH DRON UBAH PEPERANGAN LAUT?

Cik Palit berkata dron laut tidak mungkin menggantikan kapal frigat atau pemusnah sepenuhnya, tetapi mengakui bahawa ia "mengubah cara tentera laut menjalankan operasi maritim".

"Daripada bergantung sepenuhnya kepada platform berawak yang bernilai tinggi, pihak tentera laut boleh menggandakan sistem autonomi dengan kapal perang konvensional untuk tugasan yang berbahaya, berulang, atau memerlukan daya ketahanan lama. Ini membolehkan kapal berawak menumpukan perhatian kepada misi yang hanya boleh dilakukan oleh mereka sahaja.

"Ia juga mengubah persamaan kos dengan mengagihkan keupayaan ke kawasan yang lebih luas pada kos yang lebih rendah dan risiko yang lebih rendah kepada anggota tentera," kata Cik Palit.

Encik Kristanto juga berkata dron laut mewakili "anjakan penting" dalam peperangan laut, tetapi bukan dalam cara yang difikirkan orang ramai.

Menyokong kenyataan Cik Palit mengenai kos, Encik Kristanto berkata dron laut membantu komander tentera laut dengan menyediakan pilihan kepada mereka, memandangkan "sifatnya yang berkos rendah dan tanpa pemandu bermakna mereka boleh menjalankan misi yang jika tidak, akan mendedahkan kapal tempur permukaan bernilai tinggi dan anak kapalnya kepada risiko yang tidak perlu".

"Sama pentingnya, ia membolehkan tentera laut menjana kuantiti aset pada sebahagian kecil daripada kos membina kapal tempur permukaan tambahan," tambahnya.

Ini bermakna berbanding bergantung sepenuhnya kepada jumlah kapal perang canggih yang terhad, komander kini boleh mengerahkan lebih banyak platform untuk menjalankan misi tinjauan, penipuan, serangan, atau misi pengurangan kekuatan musuh secara serentak, jelas Encik Kristanto.

Encik Kristanto menambah bahawa dron laut serangan sehala juga boleh berfungsi sebagai senjata yang boleh dikorbankan terhadap sasaran yang mempunyai pertahanan yang agak ringan, mengurangkan keperluan untuk mengerahkan peluru berpandu ketepatan jarak jauh yang lebih mahal.

"Ini mewujudkan pertukaran kos yang lebih menguntungkan sambil memelihara stok terhad senjata mewah, seperti peluru berpandu jelajah Tomahawk, untuk senario di mana jarak dan kecanggihannya yang lebih besar benar-benar diperlukan menentang musuh yang lebih berkemampuan," katanya.

Encik Kristanto juga melihat dron laut saling melengkapi armada konvensional dan tidak bersetuju bahawa dron laut telah membuatkan kapal-kapal tersebut "tidak lagi relevan".

Dron laut masih tidak berkemampuan untuk aktiviti atau misi tertentu seperti mengamankan laluan komunikasi laut, mengiringi kapal dagang, menonjolkan kedaulatan, serta menjalankan bantuan kemanusiaan dan bencana, katanya.

"Sumbangan terbesar mereka bukanlah kerana mereka menjadikan kapal perang usang, tetapi mereka membolehkan tentera laut bertempur dengan cara yang lebih teratur, boleh skala dan kos efektif dengan menggabungkan sistem berawak dan tanpa pemandu menjadi satu pasukan tunggal."

Cik Palit berkata sistem autonomi bukanlah "pengganti kepada strategi yang mantap atau pertimbangan manusia".

"Nilai strategik mereka bergantung kepada doktrin, arahan-dan-kawalan, dan konsep operasi sama seperti teknologi itu sendiri.

"Memandangkan sistem ini semakin matang dan tersebar luas, sejauh mana ia membentuk semula peperangan laut pada akhirnya bergantung kepada bagaimana negara mengimbangi kelebihan operasi mereka berbanding risiko kesilapan jangkaan dan ketegangan yang meruncing di kawasan perairan yang dipertikaikan."